Rayna Singhvi Jain o na le allergy go dinose. Bohloko bjo bogale leotong la gagwe bo ile bja mo thibela go šoma dibeke tše mmalwa.
Eupša seo ga se sa thibela rakgwebo wa tša leago wa mengwaga ye 20 thomong ya gagwe ya go phološa diphedi tše tše bohlokwa tša go tšweletša peu, tšeo palo ya tšona e bego e dutše e fokotšega ka nywagasome.
Mo e ka bago 75 lekgolong ya dibjalo tša lefase di ithekgile, bonyenyane ka karolo e itšego, ka dilo tšeo di tšweletšago peu tše bjalo ka dinose. Go phuhlama ga tšona go ka ba le tutuetšo e kgolo tshepedišong ya rena ka moka ya tswalano ya diphedi le tikologo ya tšona. “Re mo lehono ka lebaka la dinose,” Jane a realo. "Ke mokokotlo wa tshepedišo ya rena ya temo, dibjalo tša rena. Ka lebaka la tšona re na le dijo."
Jane, morwedi wa bafaladi ba ma-India bao ba ilego ba dula Connecticut, o re batswadi ba gagwe ba mo rutile go leboga bophelo, go sa šetšwe gore ke bjo bonyenyane gakaakang. O ile a re ge go na le tšhošwane ka ntlong, ba tla mmotša gore a e ntšhe ka ntle gore e kgone go phela.
Ka gona ge Jane a be a etela lefelo la go bolokela dinose ka 2018 gomme a bona mokgobo wa dinose tše di hwilego, o ile a ba le kganyogo ya tlhago ya go hwetša seo se diregago. Seo a se utolotšego se ile sa mo tšea ka go makala.
Samuel Ramsey, moprofesara wa thuto ya dikhunkhwane wa Institute of Biological Frontiers Yunibesithing ya Colorado Boulder o itše: ”Go fokotšega ga dinose ke mafelelo a mabaka a mararo: diphelakadingwe, dibolaya-dikhunkhwane le phepo e fokolago.”
Go di-P tše tharo, go fihla ga bjale seabe se segolo ke diphelakadingwe, Ramsey o re, kudukudu mohuta wa mite yeo e bitšwago Varroa. E ile ya utollwa la mathomo kua United States ka 1987 gomme bjale e ka hwetšwa mo e nyakilego go ba mohlapeng o mongwe le o mongwe wa dihlapi go ralala le naga.
Ramsey nyakišišong ya gagwe o lemogile gore ditšhošane di ja dibete tša dinose, di di dira gore di be kotsing kudu go ditšhošane tše dingwe, di senya tshepedišo ya tšona ya go lwantšha malwetši le bokgoni bja tšona bja go boloka phepo. Diphelakadingwe tše gape di ka phatlalatša dikokwana-hloko tše di bolayago, tša šitiša go fofa gomme mafelelong tša baka lehu la dikoloni ka moka.
A hlohleleditšwe ke morutiši wa gagwe wa thutamahlale sekolong se se phagamego, Jain o ile a thoma go nyaka ditharollo tša go fediša tšharakano ya varroa mite ngwageng wa gagwe wa tlasana. Ka morago ga go leka kudu le go dira diphošo, o ile a tla ka HiveGuard, e lego notch yeo e gatišitšwego ka 3D yeo e tloditšwego ka sebolaya-dikhunkhwane sa dimela seo se se nago mpholo seo se bitšwago thymol.
“Ge nose e feta ka mojako, thymol e sililwa mmeleng wa nose gomme go tsepama ga mafelelo go bolaya varroa mite eupša go tlogela nose e sa gobala,” Jane o boletše.
Balemirui ba dinose ba go lekana 2,000 ba be ba dutše ba dira diteko tša beta sedirišwa se go tloga ka Mopitlo 2021, gomme Jane o rulaganya go se lokolla semmušo moragonyana mo ngwageng wo. Datha yeo a e kgobokeditšego go fihla ga bjale e bontšha phokotšo ya 70% ya tšharakano ya varroa mite dibeke tše tharo ka morago ga go hlongwa go se na ditlamorago tše di begilwego.
Thymol le dibolaya-acaricide tše dingwe tša tlhago tša go swana le esiti ya oxalic, esiti ya formic, le dihop di bewa ka gare ga mohlape wa dihlapi ka dithipa goba diterei nakong ya tshepedišo ye e tšwelago pele. Gape go na le dithuši tša maitirelo, tšeo ka kakaretšo di šomago kudu eupša di senya tikologo kudu, Ramsey o re. O leboga Jane ka bohlale bja gagwe bja go hlama sedirišwa seo se godišago khuetšo go ditšhošane mola se šireletša dinose le tikologo go ditlamorago tše mpe.
Dinose tša todi di gare ga diphedi tše di šomago gabotse kudu tša go tšweletša peu lefaseng. Tsenyo ya bona e a nyakega go mehuta ya go feta 130 ya dienywa, merogo le dinate, go akaretšwa dialmonde, di-cranberry, zucchini le diabokado. Ka fao nakong ye e tlago ge o loma apole goba o nwa kofi, ka moka ke ka lebaka la dinose, go bolela Jane.
Karolo ya boraro ya dijo tšeo re di jago e kotsing ka ge mathata a boso a bea maphelo a dirurubele le dinose kotsing
USDA e akanyetša gore kua United States e nnoši, dinose di tšweletša peu ya dibjalo tša boleng bja diranta tše dimilione tše dikete tše 15 ngwaga le ngwaga. Bontši bja dibjalo tše di peufatšwa ke ditirelo tša dinose tše di laolwago tšeo di tlišwago nageng ka moka. Ge go dutše go bitša kudu go šireletša palo ya dinose, ditirelo tše le tšona di bitša kudu, Ramsey o boletše, ka khuetšo ye e sa lebanyego go ditheko tša bareki.
Eupša Mokgatlo wa Dijo le Temo wa Ditšhaba tše Kopanego o lemoša gore ge e ba palo ya dinose e tšwela pele e fokotšega, ditla-morago tše šoro kudu e tla ba tšhošetšo e kgolo boleng bja dijo le tšhireletšego.
HiveGuard ke ye nngwe fela ya ditsela tšeo Jane a šomišago dikgopolo tša kgwebo go thekga dinose. Ka 2020, o hlomile khamphani ya tlaleletšo ya maphelo ya Queen Bee, yeo e rekiša dino tše di phetšego gabotse tšeo di nago le ditšweletšwa tša dinose tša go swana le todi ya dinose le jeli ya bogoši. Lebotlelo le lengwe le le lengwe leo le rekišwago le bjalwa ka sehlare sa go tšweletša peu ka Trees for the Future, mokgatlo wo o sa dirego poelo wo o šomago le malapa a balemirui ka Afrika ya ka borwa bja Sahara.
Jane o itše: “Kholofelo ya-ka e kgolo ka tikologo ke go tsošološa teka-tekano le go phela ka go dumelelana le tlhago.”
O dumela gore go a kgonega, eupša go tla nyaka go nagana ka sehlopha. O okeditše ka gore: “Batho ba ka ithuta mo gontši go dinose bjalo ka sebopego sa leago.”
”Kamoo ba bego ba ka šoma mmogo, ka fao ba bego ba ka matlafatša le ka fao ba bego ba ka dira boikgafo bakeng sa tšwelopele ya koloni.”
© 2023 Neteweke ya Ditaba tša Dithapo. Warner Bros. Kutollo ya Koporasi. Ditokelo tsohle di sireleditswe. CNN SansTM le © 2016 Neteweke ya Ditaba tša Dithapo.