Yunibesithi ya Thekinolotši ya Chalmers kua Sweden e bega mokgwa o mofsa wa go diriša gape dibetri tša dikoloi tša mohlagase. Tshepetšo ye ga e nyake dikhemikhale tše di bitšago tšhelete ye ntši goba tše kotsi ka lebaka la gore banyakišiši ba šomišitše esiti ya oxalic, esiti ya organic yeo e hwetšwago mmušong wa dibjalo.
Tshepedišo ye e ka bušetša 100% ya aluminiamo le 98% ya lithium go tšwa go dibetri tša dikoloi tša mohlagase, go ya ka yunibesithi. Se se fokotša gape tahlegelo ya didirišwa tše tala tša bohlokwa tša go swana le nikele, cobalt le manganese.
Kua Chalmers University’s Battery Recycling Laboratory, sehlopha se ile sa leka go šoma ka dilo tše ntsho, e lego motswako wa lerole wa didirišwa tše bohlokwa tše di šomago ka dibetri, ka gare ga esiti ya oxalic. Ka mo go kgethegilego, re be re bolela ka betri ya koloi ya mohlagase ya Volvo. Noutu e hlalosa tshepedišo yeo e le “go dira kofi.” Ge e le gabotse, dilo ka moka di raragane kudu, ka ge e le gore tshepedišo ya esiti ya oxalic e tšweletše mafelelo ao a nyakegago, go nyakega gore o kgethe themperetšha, go tsepama le nako ka mo go nepagetšego. Ka tsela, esiti ya oxalic e hwetšwa ka dibjalong tša go swana le rhubarb le sepeneše.
“Go fihla ga bjale, ga go na motho yo a kgonnego go hwetša maemo a swanetšego bakeng sa go aroganya tekanyo e kgolo gakaakaa ya lithium ka go diriša esiti ya oxalic le go tloša aluminiamo ka moka. Ka ge dibetri ka moka di na le aluminiamo, re swanetše go kgona go e tloša ntle le go lahlegelwa ke ditšhipi tše dingwe.” go bolela khemikhale ya yunibesithi, go hlalosa Leah Rouquette, moithuti yo a alogilego lefapheng leo.
Ditshepedišong tša hydrometallurgical tšeo di dirišwago ga bjale, dilo tša tšhipi di hlapološwa ka gare ga diesiti tše di sa phelego. “Ditšhila” tša go swana le aluminiamo le koporo di a tlošwa ka morago gomme didirišwa tše di šomago tša go swana le cobalt, nikele, manganese le lithium di a bušetšwa, ka go latelelana.
Lega go le bjalo, banyakišiši ba Sweden ba hlokomela gore gaešita le tekanyo e nyenyane ya aluminiamo le koporo yeo e šetšego e nyaka megato e mentši ya go hlwekiša, gomme mogato o mongwe le o mongwe tshepedišong yeo o ka feleletša ka tahlegelo ya lithium. Ka go diriša mokgwa o mofsa, banyakišiši ba ile ba bušetša morago tatelano gomme ba fokotša lithium le aluminiamo pele. Se se ba dumelela go fokotša tshenyo ya ditšhipi tše bohlokwa tšeo di nyakegago bakeng sa go dira dibetri tše difsa.
Mogato wo o latelago o ka bapetšwa gape le go dira kofi: mola aluminiamo le lithium di le ka gare ga seela, ditšhipi tše di šetšego di dula di le ka gare ga “se se tiilego”. Mohato o latelang mo tshebetsong ena ke ho arola aluminium le lithium. "Ka lebaka la gore ditšhipi tše di na le dithoto tše di fapanego kudu, ga re nagane gore go tla ba thata go di aroganya. Mokgwa wa rena ke tsela ye mpsha ye e holofetšago ya go šomiša dibetri gape yeo ruri e swanetšego go hlahlobja go ya pele," Rouquette o boletše.
”Re hloka mekgwa ye mengwe go e na le dikhemikhale tše di sa phelego. E nngwe ya ditšhitišo tše kgolo mo ditshepedišong tša lehono ke go tlošwa ga didirišwa tša mašaledi tša go swana le aluminiamo. Ye ke mokgwa wa boitlhamelo wo o ka fago mekgwa ye mengwe ye mefsa go intasteri ya taolo ya ditlakala le go thuša go rarolla mathata ao a šitišago kgolo," go boletše moprofesara wa kgoro. Martina Petranikova Lega go le bjalo, o okeditše ka gore mokgwa wo o nyaka nyakišišo e oketšegilego: “Ka ge mokgwa wo o ka okeletšwa, re holofela gore o ka dirišwa intasetering nywageng e tlago.”
Go tloga ka 2011, re be re dutše re akaretša tlhabollo ya dikoloi tša mohlagase ka lerato la boraditaba le bokgoni. Bjalo ka boraditaba ba ditsebi ba ba etilego pele ba intasteri, re fana ka boleng bja godimodimo, khupetšo ye e feletšego ya ditiragalo, re šoma bjalo ka sefala sa bogareng sa tlhabollo ya ka pela ya theknolotši ye. E akaretša ditaba, tshedimošo ya morago, dipego tša go otlela, dipoledišano, dibidio le tshedimošo ya papatšo.